IELTS Listening Part 2 dạng bản đồ (map labelling): cách làm từng bước

Bạn đã bao giờ nghe người nói bảo ‘turn left at the junction’ rồi quay sang nhìn bản đồ và không biết mình đang đứng ở đâu chưa? Dạng bản đồ (map labelling) trong IELTS Listening Part 2 làm khá nhiều bạn mất điểm, dù từ vựng không khó. Lý do thường là mất phương hướng chứ không phải không hiểu tiếng Anh.

Bài này giúp bạn hiểu dạng bài, biết cần chuẩn bị gì trong khoảng thời gian đọc đề, nắm từ vựng chỉ vị trí và có một quy trình rõ ràng để áp dụng ngay vào bài luyện tập tiếp theo.

Dạng map labelling trong Part 2 là gì?

Part 2 là một bài độc thoại, ví dụ một hướng dẫn viên giới thiệu khu công viên, một nhân viên giới thiệu trung tâm thể thao hoặc người phụ trách tour tham quan khu làng nghề. Ở dạng map labelling, bạn nhận được một bản đồ hoặc sơ đồ mặt bằng, trên đó có các vị trí được đánh chữ cái A, B, C, D…. Nhiệm vụ của bạn là nối từng địa điểm trong danh sách với đúng chữ cái trên bản đồ.

  • Thường có 4-6 câu hỏi, đi kèm một danh sách địa điểm (ví dụ: café, gift shop, first aid room).
  • Thông tin đi theo thứ tự của danh sách. Nghe xong địa điểm nào thì chuyển sang địa điểm tiếp theo.
  • Đáp án là một chữ cái, nên không lo lỗi chính tả, nhưng lại rất dễ nhầm vị trí.

Dạng này cũng thỉnh thoảng xuất hiện ở Part 3 hoặc Part 1 dưới dạng sơ đồ, nhưng Part 2 là nơi gặp nhiều nhất.

Tấm bản đồ giấy đặt trên bàn dùng để minh hoạ việc xác định phương hướng
Ảnh: igorovsyannykov / Pixabay

Trước khi nghe: dùng 30 giây đọc đề để ‘đứng vào’ bản đồ

Đa số người học lướt qua bản đồ rồi chuyển sang đọc danh sách. Hãy dành thời gian đọc đề để làm 4 việc sau:

  • Tìm điểm xuất phát. Thường là mũi tên ‘You are here’ hoặc cửa chính (main entrance). Người nói gần như luôn bắt đầu từ đây.
  • Xác định hướng. Xem la bàn (N, S, E, W) nếu có. Nếu không, hãy coi phía dưới bản đồ là hướng bạn đi vào.
  • Ghi nhớ các mốc đã có tên. Ví dụ: car park, lake, river, main road, bridge. Đây là những từ người nói sẽ nhắc để làm mốc.
  • Gom nhóm chữ cái. Ví dụ A-B nằm bên trái đường, C-D nằm bên phải, E-F ở cuối đường. Khi nghe ‘on the right’, bạn đã loại được một nửa lựa chọn.

Cuối cùng, đọc lướt danh sách địa điểm và gạch chân từ khoá để nhận ra ngay khi người nói nhắc đến.

Bộ từ vựng chỉ phương hướng và vị trí cần thuộc

Người nói hiếm khi dùng đúng từ trong đề. Họ thường diễn đạt lại (paraphrase), nên bạn cần quen với các nhóm sau:

  • Vị trí tương đối: next to / beside / adjacent to (cạnh), opposite / across from (đối diện), between (ở giữa), behind (phía sau), in front of (phía trước), at the far end (ở tận cùng), in the corner (ở góc).
  • Chỉ hướng di chuyển: go straight ahead (đi thẳng), turn left/right (rẽ trái/phải), head towards (hướng về phía), follow the path (đi theo lối đi), go past (đi qua), cross the bridge (qua cầu).
  • Mốc giao thông: junction / crossroads (ngã tư), roundabout (bùng binh), T-junction (ngã ba), pavement (vỉa hè).
  • Mức độ gần xa: just past (ngay sau khi đi qua), a little further on (đi thêm chút nữa), halfway along (nửa đường), at the end of (cuối).

Mẹo: hãy tự đọc to một đoạn chỉ đường quen thuộc của bạn (từ nhà đến trường chẳng hạn) bằng các cụm trên. Dùng được ra miệng thì nghe sẽ nhận ra nhanh hơn.

Sổ tay và bút trên bàn học để ghi chú khi luyện nghe
Ảnh: Firmbee / Pixabay

Quy trình 4 bước khi nghe, kèm ví dụ minh hoạ

Giả sử bạn nghe đoạn sau: ‘Once you come in through the main entrance, walk straight ahead past the reception desk. The café is on your right, just opposite the gift shop. If you keep going, you will see the garden at the far end of the path.’

  • Bước 1 – Bám điểm xuất phát. Đặt bút vào cửa chính trên bản đồ ngay khi người nói bắt đầu.
  • Bước 2 – Di chuyển bút theo lời nói. ‘Straight ahead past the reception desk’ nghĩa là bút đi thẳng qua quầy lễ tân. Nghe đến ‘on your right’, chỉ xét các ô bên phải theo hướng đi của bạn.
  • Bước 3 – Dùng mốc để chốt đáp án. ‘Café… opposite the gift shop’ cho biết hai địa điểm nằm đối diện nhau. Tìm hai chữ cái đối diện trên bản đồ, rồi xem đề hỏi café hay gift shop để chọn đúng.
  • Bước 4 – Ghi đáp án và lập tức chuyển sang địa điểm kế tiếp. Đừng ngoái lại câu vừa qua, vì người nói đã đi tiếp rồi.

Chìa khoá của cả quy trình: bạn là người đang đi trên bản đồ, không phải người đứng nhìn từ trên cao xuống.

Những bẫy thường gặp và cách tránh

  • Nhầm trái/phải. ‘On your left’ tính theo hướng người đi, không theo vị trí bạn nhìn trang giấy. Hãy xoay tư duy: đứng ở cửa vào và nhìn lên phía trước.
  • Người nói tự sửa. Các cụm như ‘Actually…’, ‘sorry, I mean…’ hoặc ‘no, wait…’ báo hiệu thông tin mới sẽ thay thế thông tin cũ. Hãy ghi nháp bằng bút chì để dễ đổi.
  • Chữ cái thừa. Bản đồ thường có nhiều vị trí hơn câu hỏi. Một vài nhãn là nhiễu, nên đừng cố gán cho mọi chữ cái.
  • Nhầm ‘opposite’ và ‘next to’. Một từ là đối diện, từ kia là cạnh nhau. Chỉ sai một từ là đổi sang chữ cái khác.
  • Mất dấu giữa chừng. Nếu lỡ một câu, hãy bỏ qua và bám lại ở địa điểm tiếp theo theo thứ tự danh sách, thay vì cố nghĩ lại câu cũ.

Cách luyện riêng cho dạng bản đồ

Dạng này tiến bộ rất nhanh nếu bạn luyện đúng cách, vì số mẫu câu chỉ đường là có hạn.

  • Nghe xong, vẽ lại. Làm một bài map, sau đó dùng transcript để vẽ lại bản đồ lên giấy trắng, đánh dấu những chỗ bạn sai và đoạn nói tương ứng.
  • Lập sổ mẫu câu chỉ đường. Mỗi bài ghi 3-4 cụm mới, ví dụ ‘tucked away behind the library’ hoặc ‘at the bottom of the stairs’.
  • Shadowing đoạn chỉ đường. Nghe một đoạn ngắn 20-30 giây, nhại lại cùng tốc độ, rồi tự chỉ tay lên bản đồ theo từng cụm.
  • Tự mô tả bản đồ. Chọn một sơ đồ trung tâm thương mại hoặc khuôn viên trường bất kỳ và nói thành tiếng cách đi từ cổng đến 5 địa điểm khác nhau.

Sau 2-3 tuần, bạn sẽ thấy các cụm vị trí hiện ra gần như tự động khi nghe.

Luyện ngay: VHP English có 505+ đề luyện nghe theo định dạng IELTS, chấm điểm tự động và transcript chi tiết. Xem ứng dụng VHP English

Câu hỏi thường gặp

Dạng map labelling có xuất hiện ở các Part khác ngoài Part 2 không?

Có. Dạng này xuất hiện nhiều nhất ở Part 2, nhưng đôi khi cũng gặp ở Part 1 hoặc Part 3 dưới dạng sơ đồ hoặc mặt bằng. Cách làm gần như giống nhau.

Nếu bị lạc giữa chừng khi nghe thì nên làm gì?

Bỏ câu đó và bám lại ở địa điểm tiếp theo trong danh sách. Thông tin đi theo thứ tự, nên bạn vẫn có thể lấy lại các câu sau.

Có cần viết chữ cái trực tiếp lên bản đồ khi nghe không?

Nên ghi nhanh bằng bút chì ngay trên đề, rồi chép sang phiếu trả lời khi hết bài. Với bài thi trên máy, bạn kéo thả hoặc chọn đáp án ngay trong lúc nghe.

Mất bao lâu để quen dạng bản đồ?

Thường chỉ cần 2-3 tuần luyện đều, mỗi tuần 2-3 bài map kèm xem lại transcript, là bạn nhận biết được hầu hết cách diễn đạt vị trí thường gặp.

Luyện nghe IELTS cùng VHP English

Xem ứng dụng